Parochie Heilige Oda Sint-Oedenrode

Locatie Martinuskerk (centrum)

Inhoud

Welkom

Kerkberichten

Algemene
informatie

Werkgroepen

Tarieven

Parochiebijdrage

Historisch
overzicht

Vacaturebank

Smitsorgel

Stichting Behoud
Martinuskerk

Reactieformulier

Links

Actueel

Achtergrondinformatie over de restauraties en de restauratie-objecten

Achtergrondinformatie van de in 2009/2010 gerestaureerde Calvarieberg, H. Odakapel, 8 grafmonumenten en 2 beelden en van de restauratie ervan in 2009.

De Calvarieberg
In 2009, het jaar van de restauratie, was de Calvarieberg precies 100 jaar oud. Hij dateert nl. van 1909 en werd vervaardigd door de fabriek Sint Oda van A. Swinkels te Sint-Oedenrode. Hij werd gebouwd bij gelegenheid van het zilveren priesterjubileum van pastoor A. J. van Erp.
De zich op en in de nissen van de Calvarieberg bevindende beelden zijn van de hand van beeldhouwer H. van der Geld en mogelijk ook van andere beeldhouwers. De Calvarieberg is opgetrokken uit een heuvel van zand en was enkel afgedekt met een laag bakstenen, met cement afgewerkt en gemodelleerd. De bij de restauratie van 2009 aangebrachte bovenlaag is duurzamer en gewapend met kunststof matten. 65 Bloemmotieven en andere motieven sieren de berg. Deze motieven moesten bij de restauratie allemaal opnieuw worden gemodelleerd. De beelden zijn gemaakt van Franse kalksteen. Centraal op de berg staat de z.g. kruisigingsgroep, bestaande uit de stervende Christus aan het kruis, en verder drie treurende personen voorstellende Maria, Maria Magdalena en Johannes.
Aan de voorzijde bevindt zich een ruime uitsparing voor drie partoorsgraven. Deze plaats wordt gebruikt om bij een uitvaart afscheid te nemen van de overledene. In de rechterzijde, de zuidzijde, is een grafspelonk aangebracht met een verrijzenisgroep, bestaande uit vijf levensgrote figuren. Boven het graf bevindt zich het rijzige beeld van de verrezen Christus in geplooid gewaad met kruisstaf en vaandel. Voor de grot staan twee verschrikte Romeinse soldaten in vol ornaat inclusief lansen. In de grot bevinden zich nog twee soldaten in gehurkte, resp. zittende houding. Achter deze soldaten is het graf met de weggerolde steen te zien. Links van de spelonk is een marmeren plaquette in de wand geplaatst die herinnert aan het zilveren priesterjubileum van pastoor van Erp.
In de achterzijde, de oostzijde van de Calvarieberg is een nis uitgespaard waarin een minder dan levensgrote piëtagroep is geplaatst. Een treurende moeder Maria in geplooid gewaad houdt de naakte Christusfiguur op haar schoot, met zijn rechter hand in haar rechterhand. Naast de groep is een kruik met doek geplaatst.
In de linkerzijde, de noordzijde van de Calvarieberg is een nis uitgespaard met daarin een levensgrote Christus op de koude steen. Zijn handen zijn gebonden, hij heeft een kleed om de schouders, een staf in de hand en een doornenkroon op het hoofd.
De monumentale waarde van het bouwwerk is in 2001 door de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, RACM, (sinds kort ‘’De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed’’ genoemd) als volgt omschreven: “De Calvarieberg is van algemeen belang mede vanwege de samenhang met de andere onderdelen van het begraafplaatscomplex. Hij heeft cultuurhistorische waarde als goed voorbeeld van de katholieke begraafcultuur ten tijde van de katholieke emancipatie. Hij heeft tevens bouwhistorische waarde vanwege de toegepaste materialen. Hij is zeer rijk gedetailleerd en gaaf, en als zodanig zeldzaam’’.

De H. Odakapel
De Odakapel op het Martinuskerkhof is toegewijd aan de H. Oda. De kapel werd ontworpen door architect Granpré Molière en in 1934 bij gelegenheid van het gouden priesterfeest van deken van Erp gebouwd als afsluiting van de zuidelijke dwarsarm van de hoofdstructuur van het Martinus-kerkhof. De kapel is gelegen op de Sint Odaberg, de plek waar volgens de overlevering de Heilige Oda geleefd heeft (de 7e en 8e eeuw na Christus, gestorven in 726) en waar zij sedert die tijd werd vereerd.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed omschreef de waarde van de Odakapel bij de verheffing tot monument in 2001 als volgt: “van cultuurhistorisch belang in samenhang met de andere onderdelen van het kerkhof. Bovendien is ze een zeer goed voorbeeld van een typische kerkhofkapel, mede als onderdeel van de begraafcultuur uit de tijd van de katholieke emancipatie”.
“Naast cultuurhistorische waarde heeft de Odakapel ook architectuurhistorische waarde, omdat ze wordt gezien als een zeer goed voorbeeld van Delftse Schoolstijl en als waardige representant van het werk van Granpré Molière. De kapel is op zich compleet en gaaf behouden, maar (was) wel dringend aan restauratie toe. Het geheel is zeldzaam”.
Aan de achterzijde van de kapel bevindt zich onder een overkapping het beeld van de Heilige Oda. Rondom de kapel is een bordes aangebracht, dat wordt bereikt via twee halfronde trappen vanaf de voorzijde. Bordes en trappen zijn afgezet met een smeedijzeren ballustrade. Voor de kapel bevindt zich het graf van de in 1966 overleden Bisschop van ’s-Hertogenbosch, Mgr W.M. Bekkers. De Odakapel en het graf van Mgr Bekkers worden door velen bezocht en tevens bij rondleidingen in de route over het monumentale Martinuskerkhof opgenomen. Sedert de restauratie in 2010 is de kapel nu mede in gebruik als gedachteniskapel aan de overledenen.

Tien monumentale heiligenbeelden en grafmonumenten:
Ook 10 heiligenbeelden en grafmonumenten waren zeer dringend aan restauratie toe. Het betreft twee neogotische beelden bij de ingang van het kerkhof (Job en Daniel) en acht grafmonumenten die dienst hebben gedaan als grafmonument van notabelen.
Alle beelden dateren van omstreeks 1900. Ze beelden verschillende Heiligen uit, te weten Maria met kind, Caecilia, Wilhelmus, Elisabeth, Anna met Maria, Michael, Lambertus en Cornelius (zie ook de bijgevoegde plattegrond van het Martinuskerkhof). De beelden zijn vervaardigd van natuursteen, ze zijn compleet bewaard gebleven.
De toelichting van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in 2001: “De beelden hebben kunsthistorische waarde en gelden als zeldzame voorbeelden van neogotische grafmonumenten. Bovendien hebben ze historische waarde vanwege het toegepaste materiaal: natuursteen”.

Aan de financiering van het gehele project is buiten de Rijksmonumentendienst onder andere bijgedragen door:
- Prins Bernhard Cultuurfonds;
- Rabobank Sint-Oedenrode - Schijndel
- DELA Fonds.
- Skanfonds
- SNS REAAL Fonds.